Waarom luisteren naar binnen alles verandert.
Liever de blog luisteren?
Klik hier!
Heb je weleens gehoord van het begrip interoceptie?
Misschien klinkt het wat ingewikkeld, maar eigenlijk is het heel eenvoudig: het betekent dat je ín je lichaam voelt welke signalen er zijn.
Ik vind het een suuuperinteressant onderwerp. Vanuit mijn enthousiasme zou ik er uren over kunnen praten, maar ik zal me beperken 😉.
In deze blog leg ik kort uit wat interoceptie is, laat ik je het zelf ervaren in een kleine oefening, en vertel ik waarom yoga en interoceptie als twee handen op één buik zijn.
Hopelijk ben jij na het lezen net zo gefascineerd door dit zintuig als ik!
Interoceptie – wat is het?
Interoceptie is het vermogen om signalen van binnenuit waar te nemen. Om je lichaam van binnen kunnen voelen.
Zweverig? Nee hoor. Wetenschappers beschouwen interoceptie tegenwoordig als een zintuig: net zo echt als ruiken of horen, alleen is het naar binnen gericht in plaats van naar buiten.
En anders dan bij je andere zintuigen, kun je dit zintuig trainen. Het is dus geen kwestie van: je hebt het of je hebt het niet. Iedereen kan leren luisteren naar binnen.
Een kleine ervaringsoefening
Hoe voelt dat nou, dat luisteren naar binnen?
Misschien wil je even je ogen sluiten. Breng je aandacht naar binnen en word je bewust van je binnenwereld.
Wat voel je?
Heb je honger?
Kun je je hart voelen kloppen?
Moet je naar de wc?
Heb je koude voeten?
Is er spanning in je gezichtsspieren?
Dát, lieve mensen, is interoceptie. Precies wat je net deed!
(Wat zeg je? Heb je de oefening niet gedaan? Dan kun je hem nu alsnog even doen 😉)
Je hebt je aandacht verplaatst van de wereld om je heen naar de wereld in jezelf. Je hebt gevoeld wat er binnenin jou leeft.
Bij interoceptie gaat het niet om oordelen, alleen om waarnemen. Het geeft je waardevolle informatie.
Misschien merk je bijvoorbeeld dat je dorst hebt en besluit je iets te drinken (oh wacht… volgens mij heb ik het nu over mezelf 🙋 Ik ga even wat water halen!).
Waarom interoceptie zo belangrijk is
Tijdens de oefening zonet merkte ik dat ik dorst had. Als ik niet even had stilgestaan bij het voelen van mijn lichaam, had ik dit waarschijnlijk niet opgemerkt. Misschien merkte jij ook iets op toen je de aandacht naar binnen keerde?
Interoceptie helpt je om te voelen wat je nodig hebt. Rust, voeding of juist beweging. Ook merk je eerder spanning of overprikkeling op. Het vergroot daarmee je zelfbewustzijn en veerkracht.
Hoe beter je naar binnen luistert, hoe meer je jezelf kunt bieden wat je nodig hebt. Want als je niet luistert, hoe weet je dan wat je nodig hebt?
Interoceptie in het dagelijks leven
Welke sensaties kun je allemaal waarnemen als je je aandacht naar binnen richt? Interoceptie omvat veel meer dan je misschien denkt.
Denk aan hele fysieke sensaties, zoals je ademhaling (het tempo, de diepte of de kwaliteit ervan) en aan pijn of ongemak.
Of aan spierspanning in je kaken of schouders. Je kunt merken dat je blaas vol zit of dat je koude voeten hebt. Zelfs temperatuur, honger en dorst zijn vormen van interoceptieve waarneming.
Ook je energieniveau vertelt je iets: voel je je levendig, sloom, opgejaagd of kalm?
En dan zijn er nog de emotionele sensaties: een brok in je keel, vlinders in je buik, een steen op je maag.
Krijg je zo al een helderder beeld van wat interoceptie is?
Yoga als training voor interoceptie
Als yogadocent vind ik het natuurlijk fascinerend om de link te leggen tussen interoceptie en yoga. Hoe helpt yoga bij het ontwikkelen van dit innerlijke zintuig?
Tijdens yoga oefenen we voortdurend met interoceptie: in de houdingen, in de adem, in de rustmomenten ertussen.
Yoga nodigt je uit om je blik naar binnen te richten in plaats van naar buiten. Je leert subtieler voelen, zonder oordeel.
Je kunt yoga natuurlijk ook doen terwijl je gedachten ergens anders zijn. Letten op je buurvrouw bijvoorbeeld (of zij niet net ietsje verder in de strekking komt dan jij 😅), of denken aan iets op je werk.
Dan train je je interoceptie niet, want je aandacht is naar buiten gericht. Maar het mooie is: zodra je dat opmerkt, kun je ervoor kiezen om weer terug te keren naar het voelen in je lichaam.
Misschien herken je het wel: je ligt tijdens de eindontspanning in savasana en merkt ineens dat je adem veel dieper is geworden dan aan het begin van de les.
Dát is interoceptie in actie.
Een hart onder de riem
Zoals bij alles wat je oefent, kost ook dit tijd. En soms is het helemaal niet makkelijk.
Als dat voor jou geldt: I hear you.
Weet dat elke keer dat je hiermee oefent, je je interoceptie versterkt. Je traint je innerlijke antenne, beetje bij beetje. Want ook jij kunt dit leren.
Ik spreek uit ervaring. De eerste dertig jaar van mijn leven zat ik vooral in mijn hoofd. Ken je die tekeningetjes van kleuters? Een groot hoofd met stokjes als armen en benen? Jep, that was me!
Nog steeds oefen ik dagelijks om niet alleen te denken, maar ook te voelen.
Het leren waarnemen van mijn binnenwereld heeft mijn leven zoveel rijker gemaakt.
En omdat mijn binnenwereld niet langer eng of onbekend is, ervaar ik meer veiligheid in mezelf.
Dat gun ik jou ook.
Je hoeft niets te veranderen of te fixen. Alleen maar te luisteren.
Je lichaam vertelt voortdurend hoe het met je is…
De vraag is: luister je ook?
In mijn yogalessen oefenen we veel met interoceptie: tijdens de oefeningen en na de oefeningen staan we bewust stil bij de sensaties die je in je lichaam ervaart. Ook tijdens de begin- en eindmeditatie richten we de aandacht naar binnen.
Wil je dat ook ervaren? Je kunt gratis meedoen met een proefles yoga. Meer informatie over mijn aanbod vind je hier.
“Een van de duidelijkste lessen uit de neurowetenschap is dat ons zelfgevoel verankerd ligt in een vitale verbinding met ons lichaam.
We kunnen onszelf niet werkelijk kennen als we onze fysieke gewaarwordingen niet kunnen voelen en interpreteren.
We moeten deze gewaarwordingen kunnen registreren en ernaar handelen om ons veilig door het leven te bewegen.
De prijs die je betaalt voor gevoelloosheid (of sensatiezucht) is dat je je bewustzijn verliest voor wat er in je lichaam gebeurt, en daarmee het gevoel dat je echt leeft.”
— Bessel van der Kolk, The Body Keeps the Score